Butéelu naan yi bokk nañu ci mbir yiñ gëna jëfandikoo bis bu nekk ci àdduna bi. Waaye suñu leen jëfandikoo benn yoon kese dañu leen di sànni, te loolu dafay yàq xéewal yi ba noppi yàq environmaa bi. Sudee dañuy rësikle ak jëfandikoowaat, butéelu naan yi duñu yam ci wàññi mbalitu sën yi, waaye dina ñu gëna yombal sunu dundu. Yenn tegtal a ngi nii yu lay jàppale nga sànni butéelu naan yi ci anam wu gëna baax ci environmaa bi.
Bi ci njëkk mooy rësiklaas butéelu naan mooy anam wi gëna baax ngir aar environmaa bi. Butéelu naan plastik yu bari (lu melni yiñ defaree PET) mën nañu leen rësikle, kon dañu leen wara raxas ba noppi dugal leen ci pañu rësiklaas yiñ jagleel. Sudee dañuy tàqale mbalit mi ci dëkk bi, fàww nga tànn sa mbalit ci kategori ngir gëna mëna rësikle. Rax ci dolli, butéelu weer yi mën nañu leen rësikle lu bari, te energie bi ñuy jëfandikoo ngir rësikle moo gëna néew luñu koy jëfandikoo ci defar butéelu weer yu bees, moo tax butéelu weer yi ñooy gëna taamu ci naan yi.
Ñaareel ba mooy mën nañu soppi butéelu naan yi def leen ay mbir yuñ mëna jëfandikoo ci kër gi, ci ay coppite yu yomb. Ci misaal mën nañu dagg butéelu plastik yu yaatu def ci ay pots flër, ay keesu dencukaay, wala ay poti ndox yu yomb; butéel yu ndaw yi mën nañu leen soppi def leen ay tegkatu bik, butéelu saf-safal, wala fowukaay xale. Xalaat yu bees yooyu duñu yam ci yokk àppu butéel yi, waaye dina tax itam ñu wàññi soxla jënd yeneen jumtukaayi kër.
Rax ci dolli, wàññi li ñuy naan ci butéelu naan yu ñuy jefandikoo benn yoon, lu am solo la. Sooy génn, yóbbaaleel sa butéelu ndox buñ defaree asiye wala weer. Café yu bari ak dispenser ndox dañuy dawal ndox te doo fay, te loolu baaxna ci xaalis te baaxna ci environmaa bi. Tann kofre yu gëna mag ak séddale leen mën na wàññi li ñuy jëfandikoo plastik.
Fi may jeexalee mooy, bokk ci liggéey yi rësiklaas yi sa askan wala sa mbootaay di def ngir jàppale ñi soxla, lu ci melni weccoo butéelu naan ak garab wala defar art ak butéelu jëfandikoo, mën na gëna xëcc rësiklaas bi ba noppi gëna yëggal environmaa bi. Ku nekk mën na jàppale ci yokkute buy yàgg, ci jëf yu ndaw yu ñuy def bis bu nekk. Jëfandikuwaat butéelu naan du lu baax ci environmaa bi kese, waaye dafay soppi dundin wu baax itam.
