Biñu leen di defar ba leegi, butéelu parfum yamul woon ci denc xet gu neex; nekk nañu itam gaal yu taaru yu boole art, art ak cosaan ak aada.
Seen taarix mingi dalee ca jamonoy siwilisasioŋ yu yàgg ya, bi waa Egypt daan jëfandikoo butéelu alabastre wala weer ngir denc diwu parfum yu am solo. Dañu daan faral di defar ndab yooyu ñuy màndarga yu sell, di màndargaal setal ak sellaay ci xew-xewu diine. Ci jamonoy Grek yi ak Rome yi, mbir yi ñuy jëfandikoo ngir defar ay butéelu parfum dañu gëna bari, ba noppi jëm kanam ci pexem fuur weer yi tax ñu mëna defar jëmm yu bari, dalee ko ci pots yu yomb dem ba ci relief yu xawa jafee xam, bu nekk di fësal taar ak art bu gëna mag ci jamono jooju.
Ci jamonoy moyen age ci Europe, butéelu parfum dafa nekkoon luxus ci aristocratie yi, liñu daan jëfandikoo kristal ak weñ yu am solo ngir wane daraja ak rafetaay. Ci 18eelu xarnu bi, la France dugal jamonoy wurus ci defar parfum, teg ci jëmmal butéelu parfum daal di nekk art. Art Nouveau daf leen dugal ci ay courbe yu natureel, waaye Art Déco dafa dugal xeetu ligne geometrik yu bees. Butéel yooyu duñu yam ci raxas xet gi, waaye dañuy nekk itam art ci bëti ñiy dajale. Ci misaal, butéelu "Eau de Parfum" bu Guerlain, bu siiw ci yatteef kristal bu nuroo ak bu Byzantine, dafa yor xéewali xarnu yu màrk bi am.
Xeetu butéelu parfum yi leegi dañu gëna bari ay xeeti mbir, ndax dañuy gëna bari ay meceer yu baax ci environmaa bi, ak minimalism buy wane ni valeur yu bees yi di doxee ci jamono jii. Waaye, ak nu seen jëmm mëna soppeeku, butéelu parfum bi dafay wéy di daje art olfactif ak estetik visuel. Jaaraleko ci weer wu leer wala ay meceer yuy melax, dafay wane liñu mënul laal, di soppi bépp spray ci rituel bu ndaw. Liko dalee ci salon yu buur yi ba ci taabal yu bees yi, butéelu parfum yi dañuy yokk seen bëgg-bëgg ak màndarga cosaan ak aada yu weesu jamono ak barab, di fësal ci anam wu tekkaaral bëgg-bëggu nit ñi ci xet gu neex.
